VVD Zwolle noemt fatbikeverbod bewezen succes, maar Enschede deelt één boete per twee weken uit

De VVD probeert een fatbikeverbod in de Zwolse binnenstad opnieuw op de politieke agenda te krijgen. De partij sloot vlak voor het zomerreces nog een coalitieakkoord waarin zo’n verbod ontbreekt. Tijdens het reces vraagt raadslid Niels Tol het eigen college alsnog voorbereidingen te treffen voor invoering ervan.

Maak ons je Google-favoriet

De vijf coalitiepartijen Pro, VVD, D66, ChristenUnie en CDA kozen eind juni voor een andere aanpak. In het coalitieakkoord staat dat hinderlijk en onveilig verkeersgedrag van fietsers, fatbikes en scooters wordt tegengegaan met gerichte handhaving, jeugdboa’s en gesprekken met de weggebruikers. Dat moet zowel in de binnenstad als op andere plekken gebeuren.

Tol baseert zijn hernieuwde pleidooi op de eerste ervaringen in Enschede en Amsterdam. In zijn vragen stelt hij dat het lokale fatbikeverbod in beide steden “werkt” en dat de ervaringen “bewijzen” dat zo’n verbod de verkeersveiligheid vergroot. Het NOS-artikel waarnaar hij verwijst, is aanzienlijk voorzichtiger en meldt dat de maatregelen “lijken te werken”.

Eén bekeuring per veertien dagen
Vooral Enschede wordt door de VVD als voorbeeld gebruikt. Daar mogen gewone fietsen en elektrische fietsen overdag deels door het voetgangersgebied rijden, maar fatbikes niet. Het verbod trad op 11 maart in werking. Na een waarschuwingsperiode van twee weken konden boa’s boetes van 115 euro uitdelen.

Tot en met 31 juli zijn in Enschede 33 waarschuwingen en negen boetes uitgedeeld. Gerekend vanaf het einde van de waarschuwingsperiode is dat gemiddeld ongeveer één bekeuring per veertien dagen. Dat kan betekenen dat het verbod goed wordt nageleefd, maar ook dat beperkt wordt gecontroleerd. Hoeveel uren boa’s in het gebied hebben gecontroleerd, is niet bekend.

De Enschedese wethouder Marc Teutelink zegt dat er veel minder onveilige situaties zijn. Ook de plaatselijke ondernemersvereniging vindt het rustiger geworden. Een cijfermatige vergelijking van het aantal onveilige situaties, botsingen of bijna-aanrijdingen voor en na invoering is echter niet gepubliceerd. De eerste ervaringen zijn positief, maar bewijzen nog niet dat de verkeersveiligheid meetbaar is verbeterd.

Politie handhaaft fatbikeverbod niet
Ook juridisch is de kwestie nog niet beslist. Het Openbaar Ministerie vindt dat het Enschedese verbod in strijd is met landelijke verkeersregels. Daarom handhaaft de politie het verbod niet en worden alleen gemeentelijke boa’s ingezet. Een fatbike-importeur heeft een rechtszaak aangespannen. De inhoudelijke behandeling staat voor eind januari gepland.

Enschede erkende bij invoering zelf het risico dat een rechter het verbod onverbindend verklaart. Een fatbike valt volgens de Wegenverkeerswet onder de elektrische fietsen. De rechter moet daarom onder meer beoordelen of de gemeente fatbikes wel afzonderlijk mag verbieden. Als het verbod geen stand houdt, moeten opgelegde boetes vermoedelijk worden ingetrokken en terugbetaald.

Eerder VVD-pleidooi voor Zwols fatbikeverbod
De VVD pleitte in december 2025 al voor een Zwols verbod. Toenmalig wethouder Gerdien Rots van de ChristenUnie wees toen op dezelfde juridische onzekerheden. Zij wilde de ontwikkelingen in Enschede volgen, maar had geen plannen voor een verbod. Geen enkele andere partij stelde tijdens dat debat aanvullende vragen of sprak steun uit voor het VVD-voorstel.

De VVD vroeg eerder ook aandacht voor overlast door jongeren op fatbikes bij sportpark ZAC. Extra controles door jeugdboa’s en direct contact tussen de vereniging, gemeente en politie volgden.

Geen afzonderlijke cijfers over fatbikes
Al in juli 2024 liet het toenmalige college na vragen van GroenLinks en D66 weten dat Zwolle geen afzonderlijke cijfers had over overtredingen en ongevallen met fatbikes. Fatbikes werden bij de registratie gerekend tot de elektrische fietsen.

In de nieuwe vragen richt Tol zich ook op de handhaving in voetgangersgebieden. Hij wil weten hoeveel waarschuwingen en boetes de afgelopen anderhalf jaar zijn uitgedeeld aan fietsers, fatbikerijders en scooterrijders wegens gevaarlijk rijgedrag of rijden op plekken waar dat verboden is.

Ook vraagt hij om strengere handhaving. Op plaatsen waar nu al een fietsverbod geldt, zijn fatbikes overigens eveneens verboden. Daarnaast wil de VVD dat het college voorbereidingen treft voor een afzonderlijk fatbikeverbod als de rechter de aanpak van Enschede goedkeurt.