Arriva laat agressieve zwartrijders uit Ter Apel zonder boete gaan: Zwolle Inside reist mee van het azc naar Zwolle

Agressieve zwartrijders in de trein tussen Zwolle en Emmen krijgen geen boete meer wanneer de veiligheid van conducteurs en boa’s in gevaar komt. Medewerkers van Arriva hebben opdracht de reiziger in zo’n situatie te laten gaan. Dat meldt RTL Nieuws op basis van een interne memo. Zwolle Inside reisde vrijdag over de veelbesproken spoorlijn en ging door naar het azc in Ter Apel.

Maak ons je Google-favoriet

Al vroeg controleert een conducteur in een rustige coupé nabij Dalfsen de vervoersbewijzen. Een twintiger duikt in elkaar wanneer de conducteur dichterbij komt. De man blijkt geen kaartje en geen geldig identiteitsbewijs te hebben.

Hij toont een COA-pas, maar die wordt niet geaccepteerd. De conducteur laat de man daarna in de trein verder ongemoeid. Pas op station Emmen blijkt dat hij er niet mee wegkomt. Op het perron staan drie boa’s van Service & Veiligheid klaar. Zij houden hem tegen en wachten op de politie. Agenten komen naar het station om zijn identiteit vast te stellen.

Geen toegangspoortjes op station Emmen
Op station Emmen zijn geen toegangspoortjes. Toch komt niemand zomaar in de trein naar Zwolle. Alle deuren blijven gesloten, op één na. Bij die geopende deur, ter hoogte van een incheckpaal, controleren drie boa’s van Arriva of iedere reiziger incheckt. Zonder geldig vervoersbewijs komt niemand binnen.

Wie denkt daarna door de trein te kunnen lopen naar een rustige coupé, komt bedrogen uit. Halverwege houden andere handhavers de reizigers tegen. In een coupé zitten meerdere medewerkers van Arriva met een man. Ook zij wachten op de politie.

Rond het station houden daarnaast boa’s van de gemeente Emmen toezicht. Daarmee zijn in en rond het station zowel handhavers van Arriva als gemeentelijke boa’s aanwezig.

Witte touringcar en speciale azc-halte
Buiten stopt een witte touringcar bij de speciale halte voor de verbinding met het azc in Ter Apel. Ongeveer twintig asielzoekers stappen uit. Een deel loopt het treinstation binnen, anderen gaan richting het reguliere busstation. Een bus naar Groningen-Stad lijkt populair. Het zijn vrijwel uitsluitend mannen. Slechts sporadisch zit er een vrouw tussen de reizigers.

De touringcar rijdt af en aan tussen het azc en station Emmen. Onderweg stopt de bus nergens. Ook volgt de chauffeur niet de normale busroute door de dorpen en Emmen. Via de provinciale wegen rijdt de touringcar rechtstreeks tussen het aanmeldcentrum en het treinstation.

Stevige wandeling van bushalte in Ter Apel naar azc
Zwolle Inside kiest vanuit Emmen eerst voor de reguliere bus van Qbuzz naar Ter Apel. Een kaartje kost bijna 5 euro en de rit duurt 21 minuten. De bus stopt al langere tijd niet meer bij het azc. Op het busperron in Emmen staat aangegeven dat het aanmeldcentrum vanwege aanhoudende overlast niet meer wordt aangedaan.

Vanaf de laatste halte volgt een stevige wandeling van ruim een half uur. De afstand naar het azc bedraagt ongeveer 3 kilometer.

Pendelbus populair bij aanmeldcentrum
Bij het aanmeldcentrum staan handhavers van de gemeente Westerwolde en beveiligers van het azc. Opnieuw stapt een flinke groep asielzoekers in de witte touringcar voor de rit naar station Emmen. Ook deze groep bestaat vrijwel volledig uit mannen.

De speciale pendelbus maakt het eenvoudig om vanuit het azc het station in Emmen te bereiken. De rechtstreekse rit duurt vrijdag 17 minuten. Een kaartje kost een fractie meer dan voor de reguliere lijnbus.

Voor slechts 11 cent extra hoeven de reizigers geen 3 kilometer te lopen. Ze stappen bij het azc in en worden zonder tussenstops voor station Emmen afgezet. Daarmee bespaart de pendelbus hen meer dan een half uur reistijd én een flinke wandeling.

Jarenlange problemen op spoorlijn Emmen – Zwolle
Op de spoorlijn tussen Emmen en Zwolle spelen al jarenlang problemen met zwartrijden en agressie. Volgens Arriva worden die voor een groot deel veroorzaakt door uitgeprocedeerde asielzoekers en asielzoekers uit zogenoemde veilige landen. Zij reizen vanuit Ter Apel via Emmen richting Zwolle en Utrecht.

De problemen ontstaan vooral wanneer een zwartrijder geen geldig identiteitsbewijs bij zich heeft. Arriva moet dan de politie inschakelen om de identiteit vast te stellen. Het wachten duurt soms 25 tot 50 minuten. In die tijd worden medewerkers volgens het vervoersbedrijf geregeld bedreigd, bespuugd of geslagen.

Als de situatie onveilig dreigt te worden en de politie niet in de buurt is, moeten medewerkers de reiziger laten gaan, zei regiodirecteur Annemarie Hoogeveen zaterdagavond in Nieuwsuur. De veiligheid van personeel en andere reizigers gaat volgens haar voor het uitschrijven van een boete.

De nieuwe werkwijze geldt sinds eind augustus. In de eerste twee weken zijn volgens RTL Nieuws zeker zestien zwartrijders zonder boete verdergegaan.

Zwartrijden op grote schaal
De problemen rond een deel van de bewoners van het azc in Ter Apel komen regelmatig terug in de Zwolse rechtbank. Zwolle Inside publiceerde de afgelopen jaren vele rechtbankverslagen over bewoners die zonder kaartje naar Zwolle reisden of in de stad misdrijven pleegden. In een van die zaken stonden meerdere bewoners van het azc terecht voor herhaaldelijk zwartrijden op de lijn tussen Emmen en Zwolle.

Een 32-jarige man was 34 keer zonder kaartje betrapt en kreeg 34 dagen gevangenisstraf. Een andere man kreeg 17 dagen cel voor zeventien overtredingen. Een 18-jarige vrouw was 26 keer beboet en kreeg een taakstraf van 52 uur. Geen van de opgeroepen verdachten verscheen in de rechtbank.

Rooftochten door Zwolse binnenstad
De problemen met een deel van de bewoners van het azc zijn ook elders in Zwolle merkbaar. Eerder werden zeven mannen uit Ter Apel veroordeeld voor misdrijven in Zwolle. Het ging onder meer om diefstal uit een trein naar Zwolle, winkeldiefstallen in de binnenstad en vernieling bij de Spar aan het Lübeckplein. Geen van de zeven mannen verscheen bij de politierechter. Hun verblijfplaats ten tijde van de rechtszittingen was onbekend.

Ook winkeliers in de Diezerstraat hebben maatregelen genomen. Twee mannen uit Ter Apel werden opgepakt na waarschuwingen in een WhatsAppgroep waarin winkeliers en de politie samenwerken. Een medewerkster van Kruidvat deelde een foto van het duo in de groep, waarna een agent de mannen bij Bershka aantrof. “Het is zelfs zo ver gekomen dat winkeliers een app beginnen en de politie eraan deelneemt,” stelde de politierechter vast.

Raadsvragen over veiligheid station Zwolle
De veiligheid op de spoorlijn en station Zwolle staat inmiddels ook in de Zwolse politiek op de agenda. VVD Zwolle stelde begin deze maand schriftelijke vragen aan het stadsbestuur. Aanleiding waren waarschuwingen van spoorvakbond VVMC over toenemende agressie tegen spoorpersoneel en gevaarlijke situaties rond het station.

De fractie wil weten wat de gemeente doet, hoe wordt samengewerkt met Arriva, NS, ProRail en de politie en welke extra maatregelen mogelijk zijn. De onthulling dat medewerkers van Arriva agressieve zwartrijders zonder boete moeten laten gaan, was op het moment van die vragen nog niet bekend.

Het aantal ernstige voorvallen op de spoorlijn steeg volgens RTL Nieuws van 29 in 2024 naar 51 vorig jaar. Dit jaar zijn er tot nu toe 25 geregistreerd. Drugsgebruik en misbruik van de noodrem zijn daarin niet meegeteld.

Arriva wil dat de eigen boa’s toegang krijgen tot het register waarmee de identiteit van vreemdelingen kan worden gecontroleerd. Boa’s van NS en het Rotterdamse openbaarvervoerbedrijf RET hebben die mogelijkheid volgens Hoogeveen wel. Waarom Arriva die toegang niet heeft, kon het ministerie van Justitie zaterdagavond niet uitleggen aan Nieuwsuur.