Armoederegelingen in Zwolle onder druk door bezuinigingen

Op financiële steun voor Zwollenaren met een laag inkomen wordt vanaf volgend jaar bezuinigd. Het gaat om 300.000 euro in 2027, oplopend tot jaarlijks 900.000 euro vanaf 2029. Het stadsbestuur waarschuwt dat daardoor mogelijk minder inwoners worden bereikt die ondersteuning nodig hebben. Welke regelingen veranderen en wat inwoners daarvan merken, wordt begin volgend jaar duidelijk.

Maak ons je Google-favoriet

De bezuinigingsopdracht is bij de financiële afspraken in het voorjaar van 2025 vastgelegd. In het voorstel voor de begroting van 2027 staat dat de gemeente volgend jaar 300.000 euro moet besparen op inkomensregelingen. In 2028 wordt dat 600.000 euro en vanaf 2029 jaarlijks 900.000 euro. Concrete maatregelen legt het college begin volgend jaar aan de gemeenteraad voor.

Het college waarschuwt dat door de bezuinigingen mogelijk minder inwoners worden bereikt die financiële ondersteuning nodig hebben. Of vergoedingen omlaaggaan, voorwaarden strenger worden of andere maatregelen volgen, is nog niet bekend.

Nog onduidelijk welke regelingen worden geraakt
De gemeente heeft verschillende regelingen voor inwoners met weinig geld. Zo helpt het Participatiefonds bijvoorbeeld om te sporten of naar het theater te gaan. Alleenstaanden en alleenstaande ouders kunnen dit jaar 120 euro krijgen, stellen 240 euro. Het fonds is er voor volwassenen die nog geen AOW krijgen en weinig spaargeld of andere bezittingen hebben. Hun inkomen mag niet hoger zijn dan 110 procent van de bijstandsnorm. Voor mensen met bepaalde zorgbehoeften of een beperking kan de grens op 130 procent liggen.

Wie al minstens drie jaar een laag inkomen heeft en geen uitzicht op een hoger inkomen, kan individuele inkomenstoeslag aanvragen. Dat geld is bedoeld om te sparen voor bijvoorbeeld een koelkast of wasmachine. De inkomensgrens ligt op 110 procent van de bijstandsnorm over de afgelopen drie jaar. Er zijn uitzonderingen voor mensen die schulddienstverlening kregen of kwijtschelding van gemeentelijke belastingen. Ook leeftijd, spaargeld en andere bezittingen bepalen of iemand de toeslag krijgt.

Bijzondere bijstand is er voor noodzakelijke extra kosten die iemand niet zelf kan betalen en waarvoor geen andere vergoeding bestaat. De gemeente kijkt naar de persoonlijke situatie en hoeveel iemand zelf kan betalen. Studenten die door een blijvende ziekte of beperking niet naast hun studie kunnen bijverdienen, kunnen studietoeslag aanvragen. Ook daarvoor gelden voorwaarden.

Op welke regelingen wordt bezuinigd, is nog niet bekend. Het college moet nog uitwerken welke hulp verandert en voor wie.

Uitgaven blijven hoger dan begroot
Ondertussen geeft de gemeente dit jaar naar verwachting ongeveer 1,1 miljoen euro meer uit aan inkomensregelingen dan begroot. Volgens het college maken meer inwoners gebruik van de hulp. Ook een landelijke wetswijziging rond de studietoeslag zorgt voor hogere kosten.

De gemeente verwacht dat die extra uitgaven de komende jaren aanhouden. Het college wil ze terugdringen, bovenop de eerder afgesproken bezuinigingen. Hoe dat moet gebeuren, wordt uitgewerkt bij de financiële plannen voor 2028.

Voor volgend jaar en het jaar daarop wil het college het tekort voorlopig uit de algemene gemeentekas betalen. Vanaf 2029 wil het daarvoor jaarlijks 1,1 miljoen euro gebruiken uit het geld dat is gereserveerd voor groeiende uitgaven aan zorg en ondersteuning. Daarmee is dat geld tot en met 2029 vrijwel volledig benut.

Voor veel bijstandsontvangers is een hoger inkomen niet snel in zicht. Ongeveer 45 procent van de Zwolse bijstandsontvangers krijgt al langer dan vijf jaar een uitkering. Volgens het stadsbestuur spelen bij deze groep vaak meerdere problemen tegelijk, zoals geldzorgen, gezondheidsklachten en problemen met huisvesting. De extra begeleiding naar werk gaat voorlopig vooral naar inwoners die waarschijnlijk sneller een baan kunnen vinden.

Ook vragen meer jonge Zwollenaren bijstand aan. In 2024 deden 411 jongeren een aanvraag, in 2025 waren dat er 455. Dat gebeurt terwijl werkgevers in de regio moeite hebben om personeel te vinden. Volgens het stadsbestuur sluiten vacatures niet altijd aan bij de opleiding, gezondheid en mogelijkheden van mensen die werk zoeken.

Bijna een op de tien Zwollenaren komt moeilijk rond
Ongeveer 9 procent van de deelnemers aan het Zwolse Buurt-voor-Buurt-onderzoek zegt moeilijk of zeer moeilijk rond te komen. Dat aandeel is sinds 2020 ongeveer gelijk gebleven.

Het stadsbestuur onderzoekt daarnaast of Zwolle iets kan overnemen van de Arnhemse aanpak, waarbij schulden van gezinnen worden afgekocht en zij intensieve begeleiding krijgen. Of er een vergelijkbare proef in Zwolle komt, is nog niet besloten. Het college heeft daarvoor nog geen geld of medewerkers vrijgemaakt.