12,5 miljoen euro aan drugsgeld in Zwolle: campagne koppelt drugsgebruik aan criminaliteit
Een brandende auto op de Grote Markt trok donderdagavond volop bekijks in de Zwolse binnenstad. De situatie oogde zo realistisch dat de brandweer zelfs met spoed uitrukte na een melding van de autobrand tijdens de koopavond — onbedoeld, zo bleek later.
De ‘brand’ maakte deel uit van de campagne ‘Zwolle dealt met drugs’, die niet veel later officieel werd afgetrapt. Daarbij waren onder meer burgemeester Peter Snijders en politiechef Johan Ekkel aanwezig, samen met vertegenwoordigers uit onderwijs en welzijn.
Op het plein stond een auto die op het eerste gezicht daadwerkelijk in brand leek te staan, met rook en oplaaiende vlammen. De actie was bedoeld om de gevolgen van drugscriminaliteit zichtbaar te maken voor het winkelend publiek.
Zwolle toneel van gewelddadige drugsoorlog
De campagne sluit aan bij een bredere ontwikkeling in Zwolle, dat de afgelopen jaren het toneel was van een gewelddadige drugsoorlog. Daarbij ging het onder meer om autobranden, aanslagen met explosieven op woningen, een gijzeling waarbij ook marteling aan de orde was en meerdere schietpartijen.
In Rotterdam werd die boodschap jaren geleden al scherp neergezet met slogans als “Jouw lijntje, zijn liquidatie” en affiches waarop xtc-pillen een handgranaat vormden, met de tekst: “Jouw drugsgebruik blaast portieken op.”
Vraag en aanbod
Die lijn wordt ook vanuit de praktijk bevestigd. Een jonge Zwolse drugscrimineel, wiens naam bij de redactie bekend is en die meerdere keren is veroordeeld voor drugshandel en geweld, zegt: “Drugshandel is een kwestie van vraag en aanbod.” Volgens hem dwingt hij niemand om drugs te gebruiken en speelt hij alleen in op de vraag. “Zonder die vraag kan ik beter een krantenwijk nemen.”
Burgemeester Peter Snijders zei in zijn toespraak dat drugsgebruik volgens hem in de loop der jaren steeds meer genormaliseerd is. “Maar drugs zijn helemaal niet normaal,” aldus Snijders. Enkele passerende jongeren reageerden met hoongelach en liepen door.
De campagne begon eerder die dag al met opvallende acties op verschillende plekken in de stad. Onder meer bij de Twistvlietbrug werden vaten neergelegd om een drugsdumping na te bootsen. Ook daar moest zichtbaar worden welke impact drugscriminaliteit kan hebben op de leefomgeving. Net als op de ‘brandende’ auto zaten QR-codes op de vaten die verwijzen naar de campagnewebsite.
12,5 miljoen euro per jaar aan drugsgeld in Zwolle
Met de campagne wil de gemeente vooral jongeren en hun omgeving bewust maken van de rol die drugsgebruik speelt in ondermijnende criminaliteit. In Zwolle gaat volgens de gemeente jaarlijks ruim 12,5 miljoen euro aan drugsgeld richting criminaliteit. Omgerekend is dat zo’n 34.000 euro per dag.
De campagne komt voort uit een motie van VVD, Swollwacht en ChristenUnie, die begin 2025 door de gemeenteraad werd aangenomen. Daarin werd vastgesteld dat drugsgebruik in Zwolle hoog is en steeds zichtbaarder leidt tot problemen als onveiligheid, drugsdumpingen en het ronselen van kwetsbare jongeren.
Volgens de indieners van de motie is de vraag naar drugs een belangrijke motor achter die criminaliteit. Met de campagne moet duidelijk worden dat ook gebruikers onderdeel zijn van die keten.
Brede samenwerking
Naast de gemeente zijn ook de politie, Meld Misdaad Anoniem, Zwolse mbo- en hbo-instellingen en partijen uit zorg, welzijn, sport, horeca en het studentenleven bij de campagne betrokken.
De campagne richt zich in eerste instantie op jongeren, maar ook op ouders, trainers en andere betrokkenen. Het doel is om drugsgebruik minder vanzelfsprekend te maken en het gesprek daarover op gang te brengen, zowel thuis als op school.
De komende maanden krijgt de campagne een vervolg met voorlichtingsactiviteiten en onderwijsprogramma’s en loopt die door gedurende het festivalseizoen in de stad, waar veel jongeren samenkomen.