Participatieraad Zwolle waarschuwt: statushouders zijn geen gratis arbeidskrachten

Zwolle wil voorkomen dat statushouders tijdens hun inburgering als gratis arbeidskrachten worden gebruikt. De gemeente stelt strengere eisen aan de organisatie die hen begeleidt bij werk, vrijwilligerswerk en andere activiteiten. Voor die begeleiding van jaarlijks veertig tot vijftig statushouders is over vier jaar maximaal 720.000 euro beschikbaar.

Maak ons je Google-favoriet

De Participatieraad waarschuwt dat statushouders geen gratis werk mogen verrichten onder het mom van participatie. Een werkplek moet de deelnemer iets opleveren, zoals nieuwe vaardigheden, werkervaring of uitzicht op een volgende stap.

De Participatieraad is geen onderdeel van de gemeente, maar een onafhankelijke adviesraad. De raad zegt namens de inwoners van Zwolle advies te geven over sociaal beleid. Het is echter geen gekozen volksvertegenwoordiging en heeft daardoor geen mandaat van alle Zwollenaren. De Participatieraad kan alleen advies geven; het college beslist wat daarmee gebeurt.

Op dit punt volgt het stadsbestuur de Participatieraad. De organisatie die de statushouders gaat begeleiden, moet per deelnemer uitleggen waarom een werk- of vrijwilligersplek geschikt is en wat iemand daar kan leren. Dat betekent niet dat alle werkzaamheden betaald moeten worden. Vrijwilligerswerk blijft mogelijk.

720.000 euro voor inburgering
Het gaat om statushouders voor wie taalniveau B1 vermoedelijk niet haalbaar is. Op dat niveau kan iemand eenvoudig en helder Nederlands begrijpen en gebruiken in alledaagse situaties. De deelnemers volgen 800 uur taalonderwijs en daarnaast 800 uur aan activiteiten. Daarmee moeten zij zelfstandiger worden, sociale contacten opbouwen en ervaring opdoen met werken in Nederland.

Tot en met vorig jaar verzorgde Tiem deze begeleiding. Nadat Tiem daarmee stopte, maakte de gemeente tijdelijke afspraken. Vanaf 1 januari 2027 moet een andere organisatie het werk overnemen.

Het bedrag van maximaal 720.000 euro komt uit geld dat het Rijk beschikbaar stelt voor de inburgering.

Extra aandacht voor trauma’s en psychische problemen
De gemeente neemt ook andere voorstellen van de Participatieraad over. Zo moet niet alleen worden bijgehouden hoeveel uur iemand heeft meegedaan, maar ook wat het traject heeft opgeleverd. Deelnemers moeten zelf kunnen aangeven wat zij willen bereiken en of een plek bij hen past.

Er komt extra aandacht voor vrouwen met zorgtaken en voor statushouders met ernstige trauma’s of psychische problemen. Ook het bedrijf of de organisatie waar iemand aan de slag gaat, kan begeleiding krijgen. Daarbij gaat het bijvoorbeeld om taalgebruik en het voorkomen van misverstanden op de werkvloer.

Niet alles overgenomen
Er komt geen aparte vertrouwenspersoon voor deelnemers. Ook verbiedt de gemeente niet dat medewerkers van de begeleidende organisatie een bonus krijgen voor het aantal plaatsingen of mensen dat doorstroomt naar betaald werk. Volgens het stadsbestuur gaat het te ver om eisen te stellen aan de beloning van personeel.

De gemeente houdt bovendien vast aan één bedrag per deelnemer, ook als de een veel meer begeleiding nodig heeft dan de ander. Het stadsbestuur verwacht dat intensieve en minder intensieve trajecten elkaar uiteindelijk in evenwicht houden.

De Participatieraad baseerde haar advies op een vroege werkversie. De definitieve afspraken over de controle op de uitvoerder waren toen nog niet bekend. De raad wil opnieuw om advies worden gevraagd als daarin belangrijke veranderingen worden aangebracht.

Voor inwoners hield de gemeente geen afzonderlijke inspraakronde. Volgens het college was dat niet nodig, omdat het om een wettelijke taak en een aanbesteding gaat.