IJssel bij Zwolle heeft meer ruimte nodig: voorstel om grond bij Hattem vrij te houden

Om de IJssel bij Zwolle in de toekomst meer ruimte te geven bij hoogwater, ligt er een voorstel om 200 tot 300 hectare grond bij Hattem vrij te houden. De rivier is tussen beide plaatsen smal en de Zwolse dijken kunnen maar beperkt verder worden verhoogd. Een mogelijke oplossing is een omleiding voor hoogwater aan de Hattemse kant.

Maak ons je Google-favoriet

Dat staat in een voorstel van het landelijke programma Ruimte voor de Rivier 2.0 aan het kabinet. Begin december wordt daarover een besluit verwacht. Er is nog niets besloten over het verplaatsen van een dijk of het aanleggen van een omleiding. Eerst gaat het om het vrijhouden van grond, zodat zulke maatregelen later mogelijk blijven.

Rivieren moeten in de toekomst vaker veel water in korte tijd afvoeren. De versmalling tussen Zwolle en Hattem belemmert die doorstroming. Dat zorgt bij hoogwater ook verder stroomopwaarts, onder meer bij Zutphen, voor hogere waterstanden.

Hogere dijken bieden onvoldoende uitkomst
De dijken steeds verder verhogen biedt hier volgens het programma onvoldoende uitkomst. Aan de Zwolse kant staan gebouwen op de dijk. Bovendien zou een hogere dijk ook breder worden richting de rivier. Daarmee wordt de IJssel juist nog smaller.

Ook aan de Hattemse kant zijn de mogelijkheden beperkt. De stad ligt direct aan de dijk. Verdere verhoging zou daar het zicht op de rivier wegnemen. In de uiterwaarden is evenmin genoeg ruimte om het probleem volledig op te lossen. Daar zijn eerder al maatregelen genomen.

Daarom kijkt het programma naar grond aan de Hattemse kant van de IJssel. Door een dijk verder landinwaarts te leggen, kan de rivier meer ruimte krijgen. Een andere mogelijkheid is een omleiding waar bij hoogwater een deel van het water doorheen stroomt. Daarvoor is buiten de dijk onvoldoende plaats. Zo’n omleiding zou dus door een gebied moeten lopen dat nu achter de dijk ligt.

Mogelijke gevolgen voor bouwplannen bij Hattem
Aan de Zwolse kant ziet het programma geen ruimte voor een vergelijkbare oplossing, omdat de bebouwing daar tegen de rivier aan ligt.

Waar de grenzen van het gebied bij Hattem precies komen te liggen, is nog niet duidelijk. Dat wordt vanaf 2027 uitgewerkt, samen met onder meer gemeenten, waterschappen en provincies. In de omgeving staan woningen en bedrijven en wordt grond gebruikt voor landbouw. Ook is Hattem Noordwest in beeld voor woningbouw.

Als grond voor de rivier vrijgehouden wordt, kunnen grote bouwplannen daar niet zomaar meer doorgaan. Kleine of tijdelijke ontwikkelingen blijven vaak wel mogelijk. Welke regels precies gaan gelden en of getroffen eigenaren compensatie krijgen, moet nog worden uitgewerkt.

Het voorstel wordt onderdeel van het ontwerp voor het Nationaal Waterprogramma 2028-2033. Dat verschijnt naar verwachting eind december. Daarna kan iedereen er een half jaar op reageren.