Veel kappers en afhaalzaken in Zwolse winkelstraten: Groningen onderzocht jaren geleden al de schaduwkant

Negen Zwolse fracties vragen aandacht voor het veranderende winkelaanbod in de Assendorperstraat, de Thomas a Kempisstraat en de Vechtstraat, waar veel kappers, eetzaakjes en afhaalpunten zitten. In Groningen onderzochten wetenschappers jaren geleden al de schaduwkant van een vergelijkbaar straatbeeld. Hun rapport uit 2022 beschrijft aanwijzingen voor fraude, uitbuiting en witwassen.

Maak ons je Google-favoriet

De negen fracties vormen met 29 van de 39 zetels een ruime meerderheid van de Zwolse gemeenteraad. Alleen Pro, Partij voor de Dieren en Fractie Bijleveld doen niet mee.

De partijen zien het aanbod in de drie Zwolse winkelstraten veranderen. Sommige soorten bedrijven lijken toe te nemen, terwijl andere winkels minder zichtbaar worden. Ze willen weten of het stadsbestuur dat herkent en wat de gemeente kan doen om voldoende verschillende winkels te behouden.

Welke bedrijven ze bedoelen, schrijven ze niet concreet op. Swollwacht, CDA, VVD, D66, ChristenUnie, FvD, Stadspartij Zwolle, Volt en SP spreken in hun gezamenlijke raadsvragen over “persoonlijke dienstverlening” en “afhaal- en bezorgconcepten”.

‘Groningse praktijken’
Een concreet vergelijkingsvoorbeeld staat in het rapport Groningse praktijken van onderzoekers Edward van der Torre en Pieter Tops. Zij beschrijven de Nieuwe Ebbingestraat, waar destijds op ongeveer 700 meter zo’n zestien kappers- en schoonheidssalons zaten.

De onderzoekers signaleren een overaanbod van onder meer kappers, schoonheidssalons, shoarmazaken, pizza-afhaalzaken en snackbars. Vooral bij bedrijven met weinig klanten roept dat vragen op: waar verdienen ze hun geld mee?

Het rapport beschrijft kappers met lege stoelen, waar soms wel mensen rondhingen die geen klant waren. Bij een schoonheidssalon konden medewerkers geen prijslijst tonen toen een bezoeker daarnaar vroeg.

Misstanden bij alle acht gecontroleerde salons
Vanaf 2019 werden in Groningen gezamenlijke controles uitgevoerd door onder meer de gemeente, de Belastingdienst en de toenmalige Inspectie SZW, met ondersteuning van de politie. Bij alle acht gecontroleerde kapperszaken en schoonheidssalons in de Nieuwe Ebbingestraat werden misstanden aangetroffen.

De onderzoekers beschrijven aanwijzingen voor zwart betaald werk, uitkeringsfraude en uitbuiting. Sommige werknemers hadden een arbeidscontract, maar werden vermoedelijk voor extra uren zwart betaald. Anderen werkten zonder contract. Een bewoner van een asielzoekerscentrum die bij een controle werd aangetroffen, verdiende ongeveer twee euro per uur.

Er waren ook signalen van witwassen, maar de onderzoekers vonden meer harde aanwijzingen voor fraude en uitbuiting. Door personeel illegaal zeer weinig te betalen, kunnen sommige bedrijven volgens hen mogelijk toch rondkomen, ondanks weinig klanten.

De onderzoekers leggen ook een verband met de aantrekkelijkheid van de winkelstraat. Veel dezelfde zaken, een afwijkende manier van werken en een vaak slordige uitstraling doen volgens hen afbreuk aan het stadsbeeld.

Risico op witwassen
Het rapport Ondermijning in het Ommeland uit 2023, over negen andere Groningse gemeenten, beschrijft eveneens de kwetsbaarheid van onder meer beautybedrijven, lunchrooms en afhaalzaken. Zulke ondernemingen zijn relatief eenvoudig te beginnen.

Ook beschrijft dat onderzoek hoe verdachte of criminele netwerken investeren in onder meer kappers, zonnestudio’s, beautysalons en horeca. Die bedrijven kunnen worden gebruikt om crimineel geld als gewone omzet te boeken. In hoeverre dat daadwerkelijk gebeurde, was volgens het rapport mede door een gebrek aan controles onduidelijk.

De negen Zwolse fracties noemen fraude, uitbuiting en witwassen niet in hun vragen. Zij willen van het stadsbestuur weten hoe het meer verschillende winkels en andere bedrijven kan stimuleren. Ook vragen ze de gemeente met ondernemers en pandeigenaren te bespreken hoe de drie winkelstraten er de komende vijf tot tien jaar uit moeten zien.