Zwolle trekt bijna 2 ton uit voor slavernijmonument bij oude stadsmuur

Voor een slavernijmonument in Zwolle is 180.000 euro beschikbaar. Het stadsbestuur houdt rekening met sterke reacties op de plannen. Inwoners krijgen alleen een adviserende rol bij de keuze van het ontwerp, terwijl de gemeenteraad unaniem vroeg om Zwollenaren te laten meebeslissen.

Maak ons je Google-favoriet

Het college van burgemeester en wethouders beseft dat het onderwerp gevoelig ligt en dat de communicatie erover sterke reacties kan oproepen. Om die deels te ondervangen, wil de gemeente duidelijk haar eigen standpunt uitdragen: waarom het slavernijverleden volgens haar nog doorwerkt en waarom aandacht en bewustwording nodig zijn.

De beoogde plek is het grasveld langs de stadsgracht bij de oude stadsmuur, op de hoek van de Pletterstraat en het Pelserbrugje. Een kunstwerkgroep met vertegenwoordigers van de Surinaamse, Caribische, inheemse en Indische gemeenschappen koos deze plek unaniem uit vijf mogelijke locaties. Volgens de groep zorgen het water en de oude stadsmuur voor een geschikte ligging en sfeer. De locatie is nog niet definitief.

Inwoners mogen reageren
Inwoners mogen naar verwachting dit najaar reageren op drie schetsontwerpen. Zij kunnen aangeven welk ontwerp hun voorkeur heeft en waarom. De kunstwerkgroep neemt die reacties mee en kiest vervolgens een ontwerp. Het college beslist, waarna de gemeenteraad wordt geïnformeerd.

Daarmee krijgen Zwollenaren een andere rol dan de raad in juni 2023 voor ogen had. De raad steunde toen unaniem een motie om inwoners over het uiteindelijke ontwerp te laten meebeslissen. Het college kiest nu nadrukkelijk niet voor een stemming. De voorkeur van inwoners is een advies aan de kunstwerkgroep.

Totale kosten nog onduidelijk
De gemeente heeft 130.000 euro voor het monument uitgetrokken en heeft daarvoor 50.000 euro van de provincie ontvangen. Daarbovenop noemt het college een mogelijke rijkssubsidie van maximaal 50.000 euro voor onder meer projectleiding en communicatie. Of dat geld al is toegekend, is niet duidelijk.

Ook betaalt de gemeente andere uitgaven, zoals bewustwordingsactiviteiten en catering, uit het budget voor diversiteit en inclusie. Hoeveel het project met alle bijkomende activiteiten gaat kosten, maakt het college niet bekend.

Onoverbrugbare meningsverschillen
Tussen de betrokken gemeenschappen kunnen volgens het college onoverbrugbare meningsverschillen ontstaan. Het monument moet zowel de trans-Atlantische slavernij als de slavernij in en rond het huidige Indonesië herdenken. Nazaten van tot slaaf gemaakten op Curaçao kunnen anders invulling geven aan herdenken en vieren dan nazaten op Banda. Culturele en religieuze verschillen zijn volgens het stadsbestuur niet eenvoudig in één monument te vangen.

De kunstwerkgroep wil juist het gezamenlijke verleden centraal stellen. Het monument hoeft niet uit één beeld te bestaan. Meerdere beelden kunnen samen één geheel vormen. Ook een abstract kunstwerk kan volgens het college helpen om tegenstellingen te overbruggen.

Drie kunstenaars maken schetsontwerpen
Patricia Kaersenhout, Marcel Pinas en Carlos Blaaker maken de schetsontwerpen. Kaersenhout heeft een Afrikaanse achtergrond. Blaaker heeft een Surinaamse achtergrond en woonde lange tijd op Curaçao. Beiden wonen nu in Nederland. Pinas woont en werkt in Suriname. De raad vroeg destijds om kunstenaars uit Zwolle en de regio te betrekken. Welke lokale kunstenaars bij de selectie zijn betrokken, licht het college niet toe.

Met het monument wil de gemeente aandacht geven aan de Zwolse banden met de slavernij. Zwollenaren waren volgens het stadsbestuur onder meer betrokken als handelaren, bestuurders binnen de VOC en WIC en plantage-eigenaren. Ook profiteerde de stad volgens de gemeente indirect van de koloniale slavernij.

De onthulling wordt in 2027 verwacht. Het college mikt bewust niet op 30 juni, omdat het monument meer moet vertellen dan alleen het verhaal van de trans-Atlantische slavernij. Een datum is er nog niet. Als de kunstwerkgroep meer tijd nodig vindt, kan de plaatsing worden uitgesteld.