Hooikoorts telt mee, maar krijgt geen prioriteit bij Zwolse boomaanplant
Zwollenaren met hooikoorts hoeven bij nieuwe bomenaanplant niet te rekenen op een echt pollenarm bomenbeleid. Minder stuifmeel in de lucht kan hun klachten beperken, maar voor de gemeente Zwolle is dat niet leidend bij de keuze voor nieuwe bomen. Biodiversiteit, inheemse soorten, insecten, schaduw, koelte en het aanpassen van de stad aan hitte, droogte en wateroverlast wegen zwaar mee.
Dat blijkt uit antwoorden van de gemeente op vragen van Zwolle Inside over de aanplant van bomen in Zwolle. De gemeente zegt wel rekening te houden met hooikoorts op gevoelige plekken, zoals scholen, woonstraten en zorglocaties. Toch kijkt Zwolle bij nieuwe bomen niet expliciet naar pollen.
Pollen zijn het stuifmeel van bomen, grassen en planten. Voor veel mensen zijn ze onschuldig, maar hooikoortspatiënten kunnen er flink ziek van worden. Ze krijgen last van niezen, jeukende ogen, benauwdheid, vermoeidheid en hoofdpijn. De klachten kunnen soms wekenlang aanhouden. Welke bomen de gemeente plant, kan daarom uitmaken voor de hoeveelheid allergeen stuifmeel in de lucht.
Zwolle kiest bij herinrichtingen, nieuwe woongebieden en vervangingsaanplant de plek voor een boom vooral op basis van de beschikbare ruimte. Ook kijkt de gemeente naar soorten die het goed doen in Zwolle. Een vaste bomenlijst of voorkeurslijst per gebied is er niet. Wel wil Zwolle een zo divers mogelijk bomenbestand, zodat de stad beter bestand is tegen klimaatverandering.
Pollen belangrijk voor insecten
De gemeente zegt dat de afgelopen jaren minder sterk allergene bomen zijn geplant in de buurt van scholen, woonstraten en zorglocaties. Daarbij noemt Zwolle onder meer wilg, berk en hazelaar. Berk en hazelaar staan in het Bomenkompas van het Leids Universitair Medisch Centrum hoog op de lijst. Berk geldt als zeer sterk allergeen, hazelaar als sterk allergeen. Opvallend is dat wilg in het Bomenkompas voor Nederland juist staat ingedeeld als niet of zwak allergeen.
Het Bomenkompas is juist gemaakt voor onder meer gemeenten om bij nieuwe aanplant bewuster te kunnen kiezen. Het instrument laat per boomsoort zien hoe sterk het stuifmeel hooikoortsklachten kan veroorzaken.
Het advies van het Bomenkompas is helder: plant bomen met zeer sterk of sterk allergene pollen niet op drukbezochte plekken, zoals scholen en winkelcentra. Zet matig allergene soorten niet in grote aantallen bij elkaar. Zorg daarnaast voor een diverse aanplant, zodat één straat of buurt niet vol komt te staan met dezelfde allergene boomsoort.
Bomenkompas niet leidend in Zwolle
Zwolle gebruikt het Bomenkompas niet als leidend instrument. De gemeente noemt het kompas wel een waardevol hulpmiddel, maar maakt een bredere afweging. Volgens Zwolle scoren veel inheemse boomsoorten hoog vanwege hun stuifmeelproductie, terwijl ze ecologisch juist waardevol zijn. Ook wijst de gemeente erop dat bomen die pollen verspreiden belangrijk kunnen zijn voor insecten, waaronder bijen.
Minder pollen is beter voor hooikoortspatiënten, maar de gemeente wil niet alleen sturen op minder klachten. Ook natuur, insecten en het beperken van de gevolgen van klimaatverandering tellen voor de gemeente Zwolle mee. In de praktijk betekent dat dat hooikoorts wel wordt meegenomen, maar niet bovenaan het lijstje staat.
Groningen koploper in ‘hooikoortsbeleid’
Andere gemeenten gaan daar verder in. Rotterdam gebruikt het Bomenkompas bij het ontwerpen en beheren van openbaar groen. Daar wordt het ook gebruikt als input voor eisen bij inrichtingsplannen voor de buitenruimte. Voorne aan Zee verwijst in de omgevingsvisie rechtstreeks naar het Bomenkompas en schrijft dat waar mogelijk wordt gekozen voor boomsoorten die zo min mogelijk hooikoorts veroorzaken.
Groningen wordt door consumentenprogramma Radar genoemd als koploper om de stad zo leefbaar mogelijk te houden voor hooikoortspatiënten. Die gemeente houdt volgens Radar al jaren expliciet rekening met pollenbelasting. In het huidige bomenplan staat dat bij de keuze voor soorten rekening wordt gehouden met allergene eigenschappen, omdat veel mensen gevoelig zijn voor pollen. In het bomenplan geldt het als vast criterium bij alle nieuwe aanplant.
In Ouder-Amstel is inmiddels een motie ingediend voor allergievriendelijk bomenbeleid. Daarin wordt het college gevraagd om bij herplant en nieuwe aanplant expliciet rekening te houden met pollenallergieën en daarbij het Bomenkompas of vergelijkbare wetenschappelijke inzichten te gebruiken.
Geen bomenkap vanwege stuifmeeloverlast
Zwolle gaat niet zover. De gemeente krijgt af en toe vragen of verzoeken van inwoners die overlast ervaren door boompollen en willen dat een boom wordt gekapt. Dat gebeurt niet. In het gemeentelijk beleid staat dat bomen niet worden verwijderd vanwege overlast zoals stuifmeel. Volgens Zwolle verspreidt stuifmeel zich over grote afstanden, waardoor het kappen van een boom in de buurt meestal geen oplossing biedt.
Bij nieuwe aanplant kijkt Zwolle wel of minder allergene soorten mogelijk zijn, maar alleen als dat past bij de ecologische doelen voor die plek. Grote aantallen van dezelfde sterk pollen producerende boomsoort wil de gemeente voorkomen door divers aan te planten.
Ook met het effect van klimaatverandering op pollen houdt Zwolle nog geen rekening. Het Bomenkompas waarschuwt dat sommige boomsoorten in de toekomst mogelijk meer pollen gaan produceren. Zwolle neemt dat bij toekomstige vergroening op dit moment niet expliciet mee.