‘Stille epidemie’ van vapen, maar stevige aanpak blijft uit in Zwolle

Na het alarmerende signaal van kinderarts Ralph Witteveen van het Isala ziekenhuis in Zwolle over een stille epidemie van vapen onder jongeren, blijken ook de gemeente Zwolle en GGD IJsselland de problemen te herkennen. Cijfers laten een duidelijke toename zien van het aantal jongeren dat wekelijks naar de e-sigaret grijpt. Toch blijft een gerichte, brede aanpak nog achterwege.

In een eerder interview stelde Witteveen dat vapen onder jongeren “verslavender is dan sigaretten” en leidde tot zorgwekkende gezondheidsklachten. Hij riep op tot actie op alle fronten: van ouders en scholen tot lokale overheden. Uit reacties van de gemeente Zwolle en GGD IJsselland blijkt dat de zorgen lokaal worden gedeeld, maar dat structurele tegenmaatregelen grotendeels ontbreken.

Zwolle focust op nicotinevrij
“Dit is helaas herkenbaar,” zegt Marlijn van der Sar, woordvoerder van de gemeente Zwolle. De stad ziet het gebruik onder jongeren stijgen. Specifiek beleid tegen vapen is er niet, maar de gemeente sluit nadrukkelijk aan bij het pleidooi van kinderarts Witteveen om de stap te zetten van een rookvrije naar een nicotinevrije generatie. Zwolle leunt op de bestaande campagne rondom een rookvrije generatie. “In onze communicatie geven we ook expliciet aandacht aan vapen,” aldus Van der Sar. “Op scholen wordt via partners als Tactus en welzijnsorganisaties voorlichting ondersteund.”

Op sportaccommodaties wil Zwolle roken en vapen actief ontmoedigen. “Sportservice Zwolle ondersteunt verenigingen die hiermee aan de slag willen,” zegt Van der Sar. De gemeente heeft een subsidieregeling in het leven geroepen om clubs te helpen hun terrein rookvrij te maken. Volgens ‘Rookvrij op de Kaart’ doen inmiddels veertien sportverenigingen in Zwolle mee aan de Rookvrije Generatie. Dat onderwerp komt volgens Zwolle ook standaard terug in gesprekken met sportclubs.

Van Telegram tot schoolplein
Volgens Gisella Bredewoud van GGD IJsselland is de toename onder jongeren fors. “In 2018 vapete 1 procent van de jongeren wekelijks, in 2023 was dat 9 procent. Bij 16- en 17-jarigen heeft een derde weleens gevapet.” Bredewoud wijst op het verslavende karakter van de vape, de rol van sociale media, en de makkelijke toegang via bijvoorbeeld Telegram. “Vapen is aantrekkelijk door smaakjes en kleurtjes, maar de risico’s zijn groot: van kanker tot hart- en vaatziekten.”

Het streven naar een nicotinevrije generatie is voor de GGD vanzelfsprekend, zegt ze. “Kinderen moeten rook- en vapevrij kunnen opgroeien.”